Edukacijski centar za bolesnike i njihove obitelji
EDUKACIJSKI CENTAR

Poremećaj ponašanja
Shizofrenija
Depresija

Obuzeto-prisilni poremećaj
Panični poremećaj

Generalizirani anksiozni poremećaj
Specifične fobije
Socijalna fobija

Savjeti za obitelj

Početna stranica

 

Pitanja i odgovori

 

hpd@psihijatrija.hr

 

Specifične fobije

Termin fobija odnosi se na grupu simptoma prouzrokovanih određenim objektima ili situacijama.
Specifična fobija, nekad zvana jednostavna fobija je trajni, bezrazložni strah uzrokovan prisutnošću ili zamišljanjem specifičnog objekta ili situacije koja ne predstavlja realnu opasnost.
Izloženost objektu ili situaciji dovodi do trenutne reakcije u smislu visokog stupanja anksioznosti ili pak do pokušaja izbjegavanja objekta ili situacije.
Simptomi povezani s fobijom ili model izbjegavajućeg ponašanja vezano za određene objekte ili situacije može u značajnijoj mjeri utjecati na sposobnosti svakodnevnog funkcioniranja.
Odrasli sa specifičnom fobijom prepoznaju da je strah pretjeran i bezrazložan, ali usprkos tome ne mogu mu se oduprijeti.

Postoji više vrsta specifičnih fobija koji se temelje na strahu od različitih objekata ili situacija:

FOBIJE OD ŽIVOTINJA: primjerice strah od psa, zmije, insekata ili miševa. To je najučestalija specifična fobija.
SITUACIJSKE FOBIJE: uključuju strah od specifične situacije, npr. strah od letenja avionom, vožnje automobilom, strah od liftova, strah od zatvorenog prostora.
FOBIJE OD PRIRODNOG OKOLIŠA: strah od visine, oluje, vode.
FOBIJE OD KRVI-INJEKCIJA-OZLJEDA: obuhvaća strah i od medicinskih zahvata.
OSTALE FOBIJE: strah od padanja, glasnih zvukova, strah od zamaskiranih osoba (npr. klaunova kod djece).

Osoba može imati više od jedne specifične fobije.

Koji su simptomi specifičnih fobija ?

- Pretjeran ili iracionalni strah od specifičnih objekata ili situacija
- Izbjegavajuće ponašanje vezano za objekt ili situaciju
- Fizički simptomi anksioznosti ili panične atake kao što su lupanje srca, mučnina, dijarea, znojenje, drhtanje, zujanje u ušima, problemi vezani s disanje, subjektivni osjećaj nedostatka zraka, vrtoglavica.
- Anticipirajuća anksioznost, koja obuhvaća napetost i strepnju od mogućeg susreta sa specifičnim objektom ili situacijom.

U kojoj dobi ljudi najčešće obolijevaju ?

Fobije se uobičajeno po prvi put javljaju u adolescenciji i mlađoj odrasloj dobi, ali se isto tako mogu pojaviti u bilo kojoj životnoj dobi, češće u žena.
Specifične fobije u odraslih u najčešćem postotku slučajeva počinju iznenada i traju duži vremenski period, nego fobije u djece.
Specifične fobije u djece često spontano iščezavaju, dok kod odraslih spontano nestaju samo u 20% slučajeva.

Što je uzrok specifičnih fobija ?

Točan uzrok specifičnih fobija je nepoznat, ali čini se da postoji veza s traumatskim iskustvom ili naučenom reakcijom.
Npr. osoba koja je doživjela ugriz psa može razviti specifičnu fobiju vezanu za psa.
Fobiju može razviti i osoba koja je prisustvovala traumatskom iskustvu druge osobe, a koja je bila ozlijeđena ili izložena ekstremnom strahu.
Strah se isto tako može preuzeti kao model ponašanja, npr. djeca čiji roditelji reagiraju strahom prema određenom objektu ili situaciji, najvjerovatnije će reagirati na sličan način prema istim objektima ili situacijama.

Kako se dijagnosticiraju specifične fobije ?

Ako su simptomi prisutni, liječnik na temelju kliničke slike, anmneze te fizikalnog pregleda postavlja dijagnozu. Obzirom da ne postoje laboratorijski testovi za specifično dijagnosticiranje fobija, liječnici ostalim dijagnostičkim pretragama isključuju organsku etiologiju simptoma fobije.
Isključivanjem organskog supstrata, bolesnik se mora obratiti psihijatru, koji dijagnosticira o kojoj se specifičnoj fobiji radi, na temelju simptoma, te procjenjuje u kojoj mjeri ta bolest narušava svakodnevno radno, obiteljsko i socijalno funkcioniranje.

Kako se liječe specifične fobije ?

Kombinacijom farmako i psihoterapije, uz tehnike relaksacije.
Od psihoterapije primjenjuje se najčešće kognitivno-bihevioralna ili kognitivna terapija, i to postupkom desenzitizacije ili izlaganja u kojoj se bolesnik postupno izlaže onome što ga plaši dok se navedeni strah ne počinje smanjivati.
Od medikamenata primjenjuju se anksiolitici.
Tehnike relaksacije dovode do redukcije anksioznosti.

Koja je prognoza specifične fobije ?

Kod većine bolesnika specifična fobija može se uspješno liječiti psihoterapijski, a u nekim slučajevima i medikamentozno.

Može li se specifična fobija prevenirati ?

Premda se specifična fobija ne može prevenirati, rana detekcija i liječenje nakon traumatskog događaj, kao npr. napad psa može prevenirati razvoj ozbiljne anksioznosti.

 

 

 

 

Edukacijski centar za bolesnike i njihove obitelji oformili su:

- Hrvatsko psihijatrijsko društvo

Hrvatsko psihijatrijsko društvo

- Klinika za psihijatriju, KBC Zagreb

Klinika za psihijatriju KBC Zagreb

 

 

Sadržaj ove stranice namijenjen je isljučivo u edukacijske svrhe i ne može poslužiti kao zamjena za profesionalni savjet liječnika. Imate li kakvih pitanja o procesu liječenja i/ili preporučenoj terapiji, obratite se svome liječniku.

 

 

© 2004 - 2005. Hrvatsko psihijatrijsko društvo. Sva prava pridržana.

| Obnovljeno :: 12.11.2005. 16:50 | Webmaster |